Քարտեզ

Քարտեզը երկրագնդի, մայրցամաքների, երկրների կամ առանձին տեղանքի պատկերն է հարթության վրա:
Քարտեզները կարող են պարունակել տարբեր տեղեկություններ, ցույց տալ պետություններ, լեռներ ու հարթավայրեր, օվկիանոսներ, գետեր, լճեր և այլն։ Դրանք
մեզ պատմում են տվյալ տարածաշրջանի բնակչության թվաքանակի, բնական
պաշարներ, կլիմայի և այլնի մասին: Քարտեզների շատ տեսակներ կան՝ քաղաքական,
ֆիզիկական, տրանսպորտային ուղիների, զբոսաշրջային, կլիմայական, պատմական
և այլ քարտեզներ:

Քաղաքական քարտեզներում պատկերված են երկրների, մարզերի
սահմանները, մայրաքաղաքներն ու կենտրոնները:

Աշխարհի քաղաքական քարտեզ

Աշխարհի քաղաքական քարտեզի ձևավորման պատմությունը — Գայանե Սարգսյան

Ֆիզիկական քարտեզները պատկերում են տվյալ տարածքի լեռներն ու
հարթավայրերը, ծովերն ու օվկիանոսները, գետերն ու լճերը և այլն։

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՖԻԶԻԿԱԿԱՆ ՔԱՐՏԵԶ PHYSICAL MAP OF THE REPUBLIC OF  ARMENIA

Ճանապարհային քարտեզ

Քարտեզագիրները օգտագործում են հատուկ պայմանական նշաններ, որոնց միջոցով արտահայտում են
տարբեր աշխարհագրական տվյալներ՝ գյուղ, քաղաք,
օգտակար հանածոներ և այլն: Օրինակ՝ սև կետերը
քարտեզի վրա ներկայացնում են քաղաքները, աստղերը՝
մայրաքաղաքները, իսկ տարբեր տեսակի գծերը ներկայացնում են սահմանները, ճանապարհները և գետերը:
Գույները ևս հաճախ օգտագործվում են որպես նշաններ:
Օրինակ՝ ֆիզիկական քարտեզի վրա ցույց են տալիս
տեղանքի բարձրությունները կամ օվկիանոսների, ծովերի
խորությունները: Բարձրագագաթ լեռները քարտեզի վրա
մուգ շագանակագույն են, ծովի ամենախոր տեղանքները՝
մուգ կապույտ, իսկ դաշտավայրերը՝ կանաչ։
Քարտեզի բաղկացուցիչ մասը նրա պայմանական նշանների բացատրագիրն է՝ լեգենդան: Օրինակ՝ պատմական
քարտեզների լեգենդայի օգնությամբ կարող ես պարզել, թե ինչ փոփոխության են ենթարկվել երկրների սահմանները, որ ուղղություններով են շարժվել զորքերը,
որտեղ է եղել ճակատամարտը, երբ է կառուցվել քաղաքը
և այլն:

Առաջադրանքներ. գոյական անուն

1․ Բառերը խմբավորի՛ր։

Բժիշկ,չմուշկ, զարդ, ականջօղ, ուղղաթիռ, օգնական, տնօրեն, վարորդ, գիտնական, որդ։

Առարկա ցույց տվող բառեր (գոյականներ) — չմուշկ, զարդ, ականջօղ, ուղղաթիռ, որդ

Անձ ցույց տվող բառեր (գոյականներ) —Բժիշկ, տնօրեն, վարորդ, գիտնական, օգնական

2. Լրացրու՛ բաց թողնված տառերը։ Բառերը խմբավորի՛ր։

Գևորգ, Հովհաննես, գիտնական, ուսուցիչ, սովորող, տնօրեն, Տաթև, Մարյամ, Ս—ան, Երևան, Էջմիածին, Զվարթնոց, ուղեոր, հար—ան, վագր, Առյուծ, Առծիվ, գետ, Արագած, Գութանասար, Արատես, Արփա, Ծիծեռնակաբերդ, կամուրջ, Եկեղեցի, Մխիթար Սեբաստացի, Օշական, Թումանյան, Կոմիտաս։

Հատուկ անուններ (գոյականներ) 

Հասարակ անուներ (գոյականներ) —

3․ Բառերը գրի՛ր հոգնակի թվով։

գազան — գազաններ

վրձին — վրձիններ

ծիրան — ծիրաններ

վրան — վրաններ

զարդ — զարդեր

վարդ —վարդեր

ճանճ — ճանճեր

երգ — երգեր

գետ- գետեր

մեղու —մեղուներ

մատիտ — մատիտներ

ծրար —ծրարներ

կենդանի —կենդաններ

ծաղիկ —ծաղիկներ 

բաճկոն-բաճկոններ

հագուստ —հագուստններ

4. Գունավորի՛ր հատուկ գոյականները․

Մարդ, Վարդուհի, Արագած, սեղան, սար, Երևան, մայրիկ, թագավոր, թագավորություն, Հովհաննես Թումանյան ։

Հիշի՛ր՝ մարդկանց և վայրերին տրվող անունները կոչվում են հատուկ անուններ և գրվում են մեծատառով: Օրինակ՝ ՆարեկԼիլիթԳյումրիԱրագածՀրազդան։

5․ Նախադասության մեջ գոյականները տարբեր ձևափոխությունների են ենթարկվում:
Օրինակ՝ գիրք, գիրքը, գրքի, գրքով, , գրքում, գրքից

Փակագծում գրված բառը համապատասխանեցրու նախադասությանը։

Պապիկի ( այգի) աճում էին բազմաթիվ պտղատու ծառեր։

Պապիկը ( աղբյուր) սառը ջուր խմեց։

Պապիկը անչափ սիրում է իր ( թոռնիկներ): 

6. Լրացրո՛ւ նախադասությունում բաց թողնված բառը։

Նարեկը —————————— ծաղիկներ նվիրեց: (մայրիկ)

Երեխաները —————————— սկյուռ տեսան: (անտառ)

——————— պապիկի հետ ջրում է ——————— ծառերը։ (այգի, Հայկ)

Անին գտավ ————————————— կորած գլխարկը։ (քույրիկ)

7. Տրված բառը անհրաժեշտ ձևով տեղադրի՛ր նախադասության մեջ։

——————————————— մայրաքաղաքը Երևանն է։ (Հայաստան)

Ես ապրում եմ ———————————————————— ։ (Հայաստան)

Թոռնիկը օգնեց ————————————————————։ (տատիկ)

————————————————— մեկը վազելիս ընկավ։ (երեխա, երեխաներ)

Երեխաները լողում են ————————— ։ (գետ, գետեր)

Սևանա —————————— շատ գեղեցիկ է։ (լիճ, լճեր)

Այգում աճում են բազմաթիվ պտղատու —————————։ (ծառ, ծառեր)

My Dad

               

Hello, I’m Lottie. I’m ten years old. I live with my dad and my sister in England. I’m going to tell you about my dad. This is my dad. His name is Paul. He’s 46 years old. He has  black and grey hair. He’s got green eyes. I’ve got green eyes too! My dad gets up early most days. He makes our breakfast, and sometimes he takes me to school. My dad likes to make my breakfast.  My dad is a teacher. He doesn’t teach children. He teaches other people who work with him.  My dad gets home at 5 o’clock. Sometimes I help him cook our tea. After tea, my dad sometimes helps me with my homework. I like Maths! In the evening we sometimes watch TV. Or my dad reads. He loves reading. I love reading too! At the weekend we do different things. Sometimes we go to the library. I’m choosing some books here. Sometimes at the weekend, we go to the cinema, or to a concert. My dad loves music. Sometimes the concerts are a bit boring. It’s great living with my dad and my sister.

Անծանոթ բառեր

cook-եփել, պատրաստել

different things-տարբեր բաներ

library- գրադարան

choose- ընտրել

concert-համերգ

bit boring- մի քիչ ձանձրալի

https://learnenglishkids.britishcouncil.org/listen-watch/short-stories/my-dad


Choose the proper tense form- Ընտրիր ճիշտ տարբերակը։

Alice (feeds/is feeding) her rabbits now. She always (feeds/is feeding) them in the morning. The rabbits (don’t run/are not running) now. They (eat/are eating). They (drink/are drinking) water every day. But they (don’t drink/are not drinking) water now․

Alice is feeding her rabbits now.

She always feeds them in the morning.

The rabbits are not running now.

They are eating.

They drink water every day.

But they are not drinking water now.

If you write the sentences in the correct order you will have a story.- Եթե նախադասությունները դասավորես ճիշտ հերթականությամբ, ապա կունենաս մի  պատմություն։

Petty likes it very much. It is a white kitten. Lucy buys fish for Petty every day.

It is a white kitten.

Lucy buys fish for Petty every day.

Petty likes it very much.

Now it is a story:
It is a white kitten. Lucy buys fish for Petty every day. Petty likes it very much. 

Fill in to‚ on‚ at, in or –. Տեղադրիր to‚ on‚ at կամ ոչինչ։

David is sitting on my left.

The sports ground is behind the school.

They often go to the mountains in summer.

She spends her summer holidays at the seaside.

They often play outdoors.

My birthday is in summer.

We have English on Tuesdays and Thursdays.

Առաջադրանքներ

  1. Ինչպե՞ս էին հին մարդիկ պատկերացնում օվկիանոսը։
  2. Ինչո՞վ էին տարբերվում հնագույն և ժամանակակից օվկիանոսային ճանապարհորդությունները։
  3. Ինչ նպատակով են այսօր ուսումնասիրում օվկիանոսները։
  4. Ո՞վ էր Ժակ Պիկարը, և ի՞նչ կարևոր բացահայտում արեց նա։
  5. Ինչո՞ւ էր կարևոր Մարիանյան անդունդի ուսումնասիրությունը
  6. Ի՞նչ է ակվալանգը, և ինչու՞ էր այն կարևոր գյուտ օվկիանոսների ուսումնասիրության համար։
  7. Քո կարծիքով՝ ինչո՞ւ են օվկիանոսները կարևոր մարդու կյանքի համար։

Ժամանակակից ճանապարհորդություններն օվկիանոսներում

Հին ժամանակներում մարդիկ «օվկիանոս» էին անվանում այն մեծ ջրային տարածությունը, որը, իրենց պատկերացմամբ, շրջապատում էր ամբողջ Երկիրը։ Օվկիանոսը միշտ էլ հետաքրքրել է մարդկանց իր անսահմանությամբ, գեղեցկությամբ և գաղտնիքներով։

Հնում ծովային ճանապարհորդությունների շնորհիվ մարդիկ հայտնագործել են նոր կղզիներ, նեղուցներ և մայրցամաքներ։ Սակայն մեր օրերում օվկիանոսային ճանապարհորդությունների նպատակը փոխվել է։ Այսօր գիտնականները օվկիանոսներում չեն որոնում նոր երկրամասեր, այլ ուսումնասիրում են դրանց ջրերը, բուսական և կենդանական աշխարհը, հանքային հարստությունները, ինչպես նաև օվկիանոսների պահպանման խնդիրները։

1960 թվականին օվկիանոսագետ Ժակ Պիկարը հատուկ սարքով իջավ աշխարհի ամենախորը կետը՝ Մարիանյան անդունդը։ Նա հայտնաբերեց, որ նույնիսկ շատ մեծ խորություններում գոյություն ունեն կենդանի օրգանիզմներ։ Սա կարևոր ապացույց էր այն բանի, որ օվկիանոսները լի են կյանքով։

Օվկիանոսների ուսումնասիրման գործում մեծ ավանդ ունի ֆրանսիացի գիտնական Ժակ Իվ Կուստոն։ Նա իր «Կալիպսո» նավով ուսումնասիրել է օվկիանոսների ստորջրյա աշխարհը, նկարահանել է հետաքրքիր ֆիլմեր և գրել գրքեր։ Կուստոն նաև ակվալանգի գյուտի հեղինակն է, որի շնորհիվ մարդիկ կարողացան ուսումնասիրել օվկիանոսի ոչ շատ խորը հատվածները։

Նորվեգացի հետազոտող Թուր Հեյերդալը ուսումնասիրել է հնագույն ծովագնացների հնարավորությունները։ Նա կառուցել է հին նավերին նման «Կոն Տիկի» նավը և ապացուցել, որ մարդիկ դեռ հնում կարող էին օվկիանոսներով երկար ճանապարհներ անցնել։ Նրա ճանապարհորդությունները ցույց տվեցին, որ օվկիանոսները մարդկանց բաժանելու փոխարեն՝ միացրել են նրանց։

Թեմա՝ Ճանապարհ, ժամանակ, արագություն

1․ Հաշվի՛ր ավտոմեքենայի և ավտոբուսի արագությունները և լրացրու՛ աղյուսակը գիտեալով, որ ավտոմեքենա 240 կմ ճանապարհն անցել է 3 ժամում, իսկ ավտոբուսը՝ 4 ժամում։

ԱնվանումըԺամանակԱրագությունՃանապարհ
Ավտոմեքենա4960240
Ավտոբուս3720240

2․ Հեծանվորդն առաջին 2 ժամում ընթացավ 18 կմ/ժ արագությամբ, հետո արագությունը 3 կմ/ժ-ով փոքրացրեց և գնաց ևս 2 ժամ։ Նա որքա՞ն ճանապարհ անցավ այդ 4 ժամում։

36 + 30 = 66 կմ

Պատասխան՝ 66 կմ

3․Գյուղից դեպի սար միաժամանակ մեկնեցին երկու հեծյալ։ Որքա՞ն կլինի ննրանց միջև հեռավորությունը մեկնելուց 40 ր հետո, եթե նրանցից մեկի արագությունը 130 մ/ր է, իսկ մյուսինը՝ 145 մ/ր։

5200 + 5800 = 11000 մ

Պատասխան՝ 11000 մետր

4․Գտի՛ր, թե որ բաժանումն է սխալ կատարված։

ա) 416։4= 100(16մն․)

բ) 416։20= 20(16մն․)

5․Գտի՛ր անհայտ բաղադրիչը։

ա) 7550 ։ 302= 25

բ) 3636=101 x 36

6․Գտի՛ր անհայտ բաղադրիչը

ա)539 2+2456= 7848

բ) 2156= 8978 -11134

7․Գտի՛ր այն եռանիշ թվերը, որոնց թվանշանների գումարը 4 է։

103, 112, 121, 130, 202, 211, 220, 301, 310, 400

8․Արտահայտի՛ր նշված միավորներով։

ա) 3023 մ = 3 կմ 23 մ

բ) 452 սմ =4 մ 52 սմ

9․Արտահայտի՛ր նշված միավորներով։

ա) 60220 գ = 60 կգ 220 գ

բ) 4052 կգ = 40 ց 52 կգ

10․Փորձի՛ր կռահել, թե ինչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն։

15—>30

42—>84

17—>34

Թեմա՝ Ճանապարհ, ժամանակ, արագություն

1․ Լուծի՛ր խնդիրները։

ա) Առաջին հեծանվորդը 1 ժամում անցնում է 25 կմ։ Քանի՞ կիլոմետր նա կանցնի 3 ժամում։
25 x 3=75

բ) Երկրորդ հեծանվորդը 1 ժամում անցնում է 15 կմ։ Քանի՞ կիլոմետր նա կանցնի 3 ժամում։
15 x 3=45

գ) Երրորդ հեծանվորդը 1 ժամում անցնում է 20 կմ։ Քանի՞ կիլոմետր նա կանցնի 3 ժամում։
20 x 3=60

2․Ինքնաթիռի քանի՞ կիլոմետր կթռչի 3 ժամում, եթե թռիչքի արագությունը 800 կմ/ժ է։
800×3=2400
Ինքնաթիռը 3 ժամում կթռչի 2400 կմ։

3․ Որքա՞ն ճանապարհ կանցնի կրիան 10 րոպեում, եթե նրա շարժման արագությունը 12 մ/ր է։
12×10=120
Կրիան 10 րոպեում կանցնի 120 մետր

4․ Որքա՞ն ճանապարհ անցած կլինի արբանյակը 15 վ հետո, եթե նրա թռիչքի արագությունը 8 կմ/վ է։
8×15=120
Արբանյակը 15 վայրկյանում կանցնի 120 կմ։

5․Հաշվի՛ր ավտոմեքենայի և գնացքի անցած ճանապարհները 4 ժամում՝ իմանալով, որ ավտոմեքենան ընթացել է 70 կմ/ժ արագությամբ, իսկ գնացքը՝ 15 կմ/ժ ավելի արագ։ Լրացրու՛ աղյուսակը։

ԱնվանումըԺամանակԱրագությունՃանապարհ
Ավտոմեքենա4 70280
Գնացք485340

6․ Ավտոմեքենան 90 կմ/ժ արագությամբ A քաղաքից մեկնեց 360 կմ հեռավորության գտնվող B քաղաքը։ A քաղաքից դուրս գալուց 3 ժ հետո որքա՞ն կլինի նրա հեռավորությունը B քաղաքից։
90×3=270 կմ
360270=90360−270=90 կմ
3 ժամ հետո ավտոմեքենան B քաղաքից կլինի 90 կմ հեռավորության վրա։

7․Կովը մեկ օրում ուտում է 20 կգ խոտ։ Որքա՞ն խոտ է անհրաժեշտ 1 կովի մեկ շաբաթ կերակրելու համար։
20×7=140
1 կովին մեկ շաբաթ կերակրելու համար անհրաժեշտ է 140 կգ խոտ։

8․Կովը մեկ օրում ուտում է 20 կգ խոտ։ Որքա՞ն խոտ է անհրաժեշտ 5 կովի մեկ շաբաթ կերակրելու համար։
20×7=140 կգ
140×5=700140×5=700 կգ
5 կովին մեկ շաբաթ կերակրելու համար անհրաժեշտ է 700 կգ խոտ։

9․ Լրացրու՛ բաց թողնված թվերն ու թվանշանները։

ա) 2 հազ․ + 3 հ․ + 4 մ․ = 2341

բ) 3 հազ․ + 8 հ․ + 3 տ․ + 8 մ․ = 3838

գ) 3000 + 100 + 60 + 5 = 3165

դ) 3 × 10000 + 4 × 10 + 2 × 1 = 30042

10. Կատարի՛ր բաժանումը և ստուգիր։

ա) 425։5 = 85 (0 մն․)

բ) 425։2 = 212 (1 մն․)

ebruary 23-27

Every day/ամեն օր                                                                         Now/հիմա
He washes and dresses.                                        He is washing and dressing.
Bob has breakfast.                                                 Bob is having breakfast.
Mary cleans the house.                                          Mary is cleaning the house.
I go to school.                                                        I am going to school.
We play computer games.                                     We are playing computer games.
They read books.                                                    They are reading books.
You have dinner.                                                     You are having dinner.
She does her lessons.                                              She is doing her lessons.
We watch TV.                                                           We are watching TV.

Կազմել նախադասություններ հետևյալ բառերով կամ  բառակապակցություններով՝ every day, for lunch, late, go, grow

I go to school every day.

She eats a sandwich for lunch every day.

He comes home late every day.

We help the plants grow in the garden.

Հետևյալ նախադասությունները գրեք Present Simple ժամանակաձևով։

I am playing computer games.
Jane is sitting on the sofa.
They are going to school now.
You are playing with your doll.
My friend and I are reading now.
The boys and the girls are working in the garden․

Ընտրեք ճիշտ տարբերակը։

My father … in London at the moment. (works, is working).
He … to work every day (goes, is going).
I … football now (play, am playing).
We … to school on Sundays (don’t go, aren’t going).
He … his lessons now (isn’t doing, doesn’t do).
He … computer games every evening (plays, is
playing).

Բայերը գրեք ճիշտ ժամանակաձևով։

We usually (play) in the yard in the afternoon.
You (to have breakfast) now.
Jim (to read) a book now.
Ann always (to watch) TV in the evening.
The boys (to play) football in the yard now.
My mother (to work) in the garden on Sundays.
My father (to read) a newspaper now.

https://www.homemade-gifts-made-easy.com/short-mothers-day-poems.htmlՍովորում եք այս բանաստեղծություններից որևէ մեկը և տեսանյութ պատրաստելով շնորհավորում մայրիկներին: